Tel Kırma Nasıl Yapılır?

Tel kırma, öğrenmesi kısa süren ama düzgün sonuç almak için pratik isteyen bir tekniktir. Temel hareket tektir: teli kumaşa geçir, istediğin boyda bırak, elle kır. Zorluk bu hareketi her seferinde aynı ölçüde tekrarlayabilmektedir.

Başlamadan önce

Elinizde şunlar olmalı: yassı tel, küt uçlu tel kırma iğnesi, seyrek dokunmuş kumaş ve kasnak. Malzemelerin özellikleri için tel kırma malzemeleri rehberine bakın.

Kumaşın hazırlanması

Kumaş kasnağa gergin takılır. Gerginlik ne kadar eşitse desen o kadar düzgün çıkar. Gevşek kumaşta tel kumaşı büzer, sıralar dalgalanır.

Desen iki yoldan belirlenir:

• Sayarak: Kumaşın dokuma kareleri sayılır, motif bu karelere göre ilerler. Tül ve hasır dokumalarda en çok kullanılan yöntemdir.
• Çizerek: Desen kumaşa silinebilir kalemle çizilir veya altına konan şablondan geçirilir. Sık dokunmuş kumaşlarda tercih edilir.

Uygulama

Telin ucu iğnenin deliğinden geçirilir. İğne kumaşın dokuma aralığından batırılır, arka yüze geçirilir ve tekrar öne çıkarılır. Tel istenen uzunlukta kalacak şekilde parmakla aşağı yukarı hareket ettirilerek kırılır.

Kırılan uç hafifçe ezildiği için kumaşa kendiliğinden tutunur. Düğüm atmaya gerek yoktur.

Sık yapılan hatalar

Pratik önerisi

İlk çalışmanızı bitmiş ürün üzerinde değil, artık bir tül parçasında yapın. Düz bir sıra, ardından basit bir baklava motifi çalışın. Hareket oturduktan sonra işlemeye hazır bir çanta gövdesine geçebilirsiniz.

Telin kırılma hareketi

Tekniğe adını veren hareket budur ve yeni başlayanların en çok zorlandığı yer burasıdır. Tel, kumaşın arka yüzünden öne çıkarıldıktan sonra istenen uzunlukta bırakılır ve başparmakla işaret parmağı arasında aşağı yukarı birkaç kez bükülür. Metal yorulur ve temiz bir noktadan kopar. Çekerek koparmaya çalışmak teli uzatır, kumaşı da büzer.

Kopan uç hafifçe ezilir ve bu ezilme telin kumaşa tutunmasını sağlar. Düğüm atılmamasının sebebi budur. Uç fazla uzun kaldıysa parmakla bastırılarak kumaşa yatırılır.

Sıra aralığı ve hizalama

Tel kırmada desen, dokuma iplikleri sayılarak ilerler. İki sıra arasındaki mesafe kumaşın dokuma sıklığına bağlıdır; aynı motif seyrek dokumada büyük, sık dokumada küçük çıkar. Bu yüzden asıl işe başlamadan önce aynı kumaşta birkaç sıra deneme yapmak, motifin gerçek boyutunu önceden görmeyi sağlar.

Hizalamayı kontrol etmenin en pratik yolu, ilk sırayı bitirdikten sonra kumaşı ters çevirip arka yüze bakmaktır. Arka yüzde teller düzgün bir çizgi oluşturmuyorsa ön yüzde de kayma var demektir. Bir sırayı sökmek, iş bittikten sonra düzeltmeye çalışmaktan çok daha kolaydır.

Ne kadar tel harcanır?

Harcanan tel, desenin yoğunluğuna ve yüzeyin büyüklüğüne bağlıdır. Seyrek serpme motifli bir cüzdan yüzeyi az tel harcarken, yoğun dolgu yapılmış bir çanta yüzeyi bunun kat kat fazlasını ister. Makara alırken ihtiyacın biraz fazlasını almak mantıklıdır: farklı partilerden gelen tellerin tonu birbirinden ayrılabilir ve iş yarıda kaldığında bu fark göze çarpar.

Arka yüz nasıl görünmeli?

Tel kırmada arka yüz, iplikle yapılan işlemelerdeki gibi dolaşık olmaz. Düğüm ve atlama bulunmadığı için arkada yalnızca kısa tel uçları görünür. Arka yüzde uzun atlamalar varsa teknik yanlış uygulanıyor demektir; her batıştan sonra telin kırılması gerekir.

Bu düzgün arka yüz, işlemenin sonradan çantaya dönüştürülmesini de kolaylaştırır: kumaş plastik kapağa gerdirilirken arkada kabartı yapmaz, kapak kanala sorunsuz oturur. Ayrıntı için çanta kalıbı nasıl kullanılır rehberine bakın.